کتاب گزیده اسناد نمایش در ایران: دفتر اول از انقلاب مشروطیت تا 1304 شمسی حاصل تلاشی است برای گردآوری و تدوین اسنادی که به بررسی روند ورود و گسترش هنر نمایش، یا همان تئاتر، به ایران در دوره‌ای حساس از تاریخ کشورمان می‌پردازد. این اثر تلاش دارد تا تصویری از مواجهه جامعه ایرانی با تئاتر به عنوان یک هنر مدرن و نوین ارائه دهد؛ هنری که همانند سایر مظاهر تمدن جدید، با اعزام محصلان به خارج و تأثیرات فرهنگی از مناطق همسایه چون قفقاز و عثمانی، وارد کشور شد.

آشنایی طبقات تحصیل‌کرده ایرانی با تئاتر و تجربیات ایرانیان مقیم عشق‌آباد و باکو، نقش بسزایی در معرفی این هنر به ایران داشت. گزارش‌هایی از اجرای نمایش‌هایی با همکاری تجار و تحصیل‌کردگان ایرانی در این مناطق وجود دارد که نشان از نخستین تلاش‌ها برای اجرای نمایش در جامعه ایرانی دارد. این اسناد بخشی از سرگذشت تحول هنر نمایش در کشور ما را به تصویر می‌کشد.

در این کتاب، همچنین به نقش مهم ارامنه ایران، به‌ویژه ارامنه تبریز و جلفای اصفهان، در معرفی و گسترش هنر تئاتر اشاره شده است. نخستین گروه‌های تئاتری توسط هنرمندان ارمنی و با نمایشنامه‌هایی که در تبریز و اصفهان اجرا می‌شد، شکل گرفتند. این گروه‌ها ضمن تأکید بر تأثیرات آموزشی و اخلاقی تئاتر، با انتشار فراخوان‌های عمومی از مردم برای حضور و حمایت مالی دعوت می‌کردند. برای این جوامع، تئاتر نه‌تنها هنری مدرن، بلکه ابزاری برای پیشرفت و ارتقاء فرهنگی به شمار می‌آمد.

امیدوارم این کتاب با ارائه اسناد و گزارش‌های تاریخی، به علاقه‌مندان و پژوهشگران تاریخ تئاتر ایران کمک کند تا با ابعاد مختلف و ناشناخته این هنر در دوره‌های اولیه آشنایی جامعه ایرانی با آن آشنا شوند و سهم هر گروه و فردی را که در این مسیر تلاش کرد، به‌درستی بشناسند. این مجموعه گامی است کوچک برای مستندسازی و ارج‌گذاری به گذشته‌ی هنری و فرهنگی ایران و ایجاد بسترهای پژوهشی برای آینده است.